X
تبلیغات
رایتل
باغداری وعلم اقتصاد کشاورزی - حسابداری
 
 
تو بخوان قصه مردان حساب و عدد و سود و زیان و قلم و ثبت و سیاق، کز همان روزهای نوروز در انبار بمانند و بگیرند و ببندند و شمارند و نویسند دو صد مشق در آن دفتر پیچیده به قیطان، که اگر خط بخورد یا که شود دیر، بهراسند از آن هیبت آن هیات سه مرد قلندر، همان هیات تشخیص علی الراس و اگر مانده حسابی نشود جمع، بر سر و صورت خود جمله بکوبند و دو صد لعن فرستند بر آن مرد ونیزی، همان لوکه پاچولی، که همه تی اکانت و دو طرف ثبت حساب از کرامات و افاضات هموست..
 
 
باغداری وعلم اقتصاد کشاورزی
نوشته شده در جمعه 8 اردیبهشت‌ماه سال 1391
ساعت : 07:02 ب.ظ
نویسنده : وحید

اقتصاد کشاورزی:

اقتصاد کشاورزی، در جهان امروز یکی از مشکلات اساسی بشر تأمین نیازهای غذایی است، به گونه‌ای که امنیت غذایی به عنوان یکی از اهداف مهم سرلوحه برنامه‌های دولتها قرار گرفته‌است. بدون شک به منظور نیل به امنیت غذایی علاوه بر اتخاذ سیاستهای مطلوب و برخورداری از منابع کافی باید تولید کشاورزی به گونه‌ای باشد که تمامی نیازهای جامعه را برآورده کند. از سوی دیگر تولید کشاورزی خود نیازمند دو گروه عوامل تولیدی می‌باشد. گروه اول، عوامل فیزیکی تولید از قبیل: زمین، بذر، آب، نیروی کار و غیره که وجود آنها از نظر کمی و کیفی شرط لازم تولید است و گروه دوم عوامل غیرفیزیکی تولید که ریشه در مدیریت و اقتصاد کشاورزی دارند. با توجه به اهمیت و ضرورت مدیریت و اقتصاد کشاورزی، این عامل به عنوان شرط کافی تولید تلقی می‌گردد. بنابراین به منظور تولید کشاورزی مطلوب و بهینه، وجود عوامل فیزیکی و غیرفیزیکی تولید در کنار یکدیگر لازم و ملزوم هم می‌باشند.

مهندسی اقتصاد کشاورزی:

اقتصاد کشاورزی به مجموعه‌ای از علوم و روشها اطلاق می‌شود که عوامل اقتصادی موثر در امور کشاورزی، روابط اقتصادی موجود بین عوامل تولید کشاورزی و کاربرد اصول اقتصادی را در تولید و توسعه کشاورزی مورد بحث و بررسی قرار می‌دهد و این امکان را به کشاورز می‌دهد که با مقدار زمین سایر لوازمی که در اختیار دارد سود بیشتری بدست اورد. به بیان دیگر اقتصاد کشاورزی عبارت از کاربرد اصول و نظریه‌های اقتصاد عمومی در فرآیند تولید، مبادله، توزیع و مصرف مواد غذایی و مواد خام اولیه مورد نیاز سایر بخش هاست. بر این اساس می‌توان نتیجه گرفت که اقتصاد کشاورزی، روش‌های چگونگی استفاده مطلوب و بهینه از منابع طبیعی در بخش کشاورزی را از طریق شیوه‌ها و ابزار کارآمد خود مورد مطالعه قرار می‌دهد. هدف از ایجاد این رشته، تربیت نیروهای متخصص و کارآمدی است که بتوانند با تکیه بر دانش و اندوخته‌های علمی و تجارب عملی خود به عنوان کارشناس اقتصاد کشاورزی به تهیه و تدوین طرح‌های توسعه کشاورزی و ارزیابی اقتصادی آنها در سطوح مختلف منطقه‌ای و یا ملی بپردازند و همچنین از طریق بکارگیری روش‌های تجزیه و تحلیل کمی و ارائه مدل‌های ریاضی در حل مسائل و مشکلات تولید، توزیع و یا مصرف مواد غذایی و مواد خام، راهکارهای مناسبی را ارائه می‌نمایند. متخصصان اقتصاد کشاورزی در فعالیت‌های آموزشی و تحقیقاتی مرتبط با مسائل اقتصادی بخش کشاورزی نیز می‌توانند همکاری نمایند.

اهمیت و جایگاه در جامعه:

با عنایت به اهمیت تولید کشاورزی در امنیت غذایی جامعه و نیز ضرورت توجه به ابعاد اقتصادی تولیدو با توجه به این که کشاورزان در این زمینه اطلای کمی دارند(به خصوص کشاورزان ایران) اقتصاد کشاورزی به عنوان یکی از شاخه‌های علوم کشاورزی از حدود یک قرن پیش در کنار سایر رشته‌های کشاورزی به تدریج مطرح شد و با سیر تکاملی‌اش امروزه به شکل یک دانش منسجم و مدرن در مراکز آموزش عالی و تحقیقاتی در اختیار مشتاقان علم و جامعه کشاورزی قرار گرفته‌است. در عرصه فعالیت‌های زراعی، حضور متخصصانی که علاوه بر دانش کشاورزی، اصول علم اقتصاد را نیز فراگرفته باشند و بتوانند با استفاده از تجربیات و دانش خود، در زمینه برنامه‌ریزی و تهیه طرح‌های تولیدی محصولات کشاورزی بطور اقتصادی فعالیت کنند، از ضروریات تحول کشاورزی کشور است و این امر، جایگاه و اهمیت رشته مهندسی اقتصاد کشاورزی را به خوبی مشخص می‌کند.وبا توجه به این که امروزه یکی از راههای تحت سلطه در اوردن کشورها وابسطه کردن از طریق مواد غذایی است ضرورت شناخت و گسترش علم اقتصاذد کشاورزی بسیار بیش از پیش احساس می شود.

اقتصاد کشاورزی و باغداری:

یکی دیگر از کاربردهای اقتصاد کشاورزی در مقولة باغداری است اگر ما باغی قدیمی داشته باشیم که نیاز به واکاشت داشته باشد یا زمینی را خریداری نموده‌ایم که قصد کاشت درختان مرکبات را در آن داشته باشیم و یا حتی این که قصد تولید نهال مرکبات را داشته باشیم برای تمام این موارد لازم است بازار را دقیقاً بشناسیم و با استفاده و به کار گرفتن علم اقتصاد کشاورزی اقدام به عمل نماییم که تعدادی از این موارد را توضیح می‌دهیم.

در نظر بگیرید در سال 1387 قطعه زمینی به مساحت 1 هکتار خریداری نموده‌اید که خاکی مرغوب برای کاشت و تولید مرکبات و احداث باغ دارد می‌خواهید نهال از نهالستان خریداری کنید و باغ خود را احداث کنید چه می‌کنید؟

اینجاست که علم اقتصاد کشاورزی به کمک شما می‌آید و شما را راهنمایی می‌کند برای این که نتیجه‌ای مطلوب حاصل شود باید تمام هزینه‌ها محاسبه شود اعم از هزینه کود و سم و هزینة کارگر و ماشین‌آلات و آبیاری، سم‌پاشی و و تمامی نهاده‌های تولید را در کاشت و داشت و برداشت این محصول باید بشناسیم که برای این منظور کافی است به ادارة جهاد کشاورزی مراجعه کنیم و این اطلاعات را از افراد مسئول بگیریم و باید بدانیم که چه میوه‌ای از چه نژادی است و آن نژاد در چه زمانی می‌رسد و باید چیده شود آیا نژادی اقتصادی است، میزان بازدهی اقتصادی آن چگونه است، چه میزانی محصول می‌دهد و برداشت آن هر هکتار به چه میزانی می‌باشد آیا از این نژاد موردنظر در شهر و استان زیاد کاشته شده است و آیا به بازدهی رسیده است یا خیر و این که آیا به حد اشباع رسیده است و غیره این‌ها تمامی سؤالاتی‌اند که باید برای آنها جوابی دقیق و علمی داشته باشیم تا بتوانیم موفق عمل کنیم.

مثلاً از روی نهاده‌های تولید نارنگی و پرتقال و هزینه و هزینة کل برای هر کدام از این محصول‌ها می‌فهمیم که برای تولید هر کیلوگرم پرتقال یا نارنگی دقیقاً چقدر هزینه و وقت صرف شده است و آیا ارزش صرف این هزینه و پول را داشته است یا خیر. پس با جمع تمامی نهاده‌ها هزینه کل و کارمزد سرمایه در گردش و عملکرد در هکتار را بررسی می‌کنیم و از اعداد نتیجه‌‌ای معقول می‌گیریم.

در صفحة بعد گزارش مرکبات استان مازندران در سال 84 از معاونت بازرگانی داخلی اداره و تنظیم بازار کالا و خدمات تهیه شده که به شرح آن می‌پردازیم. البته این گزارش متعلق به سال 84 است و چنین گزارشی برای سال 1387 هم تهیه و تنظیم شده که در انتهای تحقیق ارائه شده است.

کتابچه وزارت بازرگانی:

گزارش مرکبات استان مازندران در سال 84/

تهیه و تنظیم معاونت بازرگانی داخلی اداره و تنظیم بازار کالا و خدمات شهریور 84

وضعیت مرکبات استان مازندران در سال 84:

تا پایان سال 84 بیش از 7/1 میلیون تن انواع مرکبات تولید خواهد شد این حجم میوه و میزان محصول در مقایسه با سال قبل 6% افزایش خواهد داشت

به ترتیب اولویت عبارتند از تنکابن- ساری- بابل- قائمشهر- رامسر- بهشهر- نوشهر- آمل- بابلسر- نکا- چلوس- جویبار- سوادکوه- نور- محمودآباد

معروفترین مرکبات استان از لحاظ بازار پسندی ارقام پرتقال: تامسون ناول- سانگین- بیروتی سانگین ناول (اقارم نارنگی): انشو- کلمانتین- پیچ- یونسی و لیمو (شیرین، ترش) و گریپ‌فروت که در حال حاضر مورد توجه بسیاری از مصرف‌کنندگان داخلی و خارجی است.

- مسائل و مشکلات در سال 83:

اعلام خرید قیمت تضمینی مرکبات به نرخ 690 ریال در هر کیلوگرم توسط دولت با توجه به اینکه بر اساس برآورد سازمان جهاد کشاورزی هزینه تولید یک کیلوگرم میوه مرکبات در سال 83 حدود 1400 ریال بود ضمن اینکه باعث شده هیچگونه خریدی انجام نگردد- نارضایتی مسئولین و تولیدکنندگان استان در پی داشته است.

وجود حجم بالای مصرف میوه مرکبات و تشدید آن در ایام پایانی سال باعث می‌گردد علیرغم افزایش عرضه میوه و مرکبات همچنان تقاضای ناگهانی در ایام مذکور بالا بوده و در نهایت باعث افزایش قیمت آن گردد.

بالا بودن قیمت سموم کشاورزی و عدم تخصیص بموقع آن، اختصاص کود ناکافی جهت باغات، عدم اختصاص تسهیلات جهت بهسازی باغات، مشکل بیمه باغداران، سال‌آوری مرکبات و عدم انسجام بین تولیدکنندگان از دیگر مشکلات تولید مرکبات در دو سال گذشته بوده است.

با توجه به پیش‌بینی کاهش تولید انواع پرتقال در سال 83 و با عنایت به مصوبه ستاد تنظیم بازار مقرر گردید جهت ذخیره‌سازی مرکبات به میزان 150 میلیارد ریال تسهیلات اعتباری به شرکتهای تعاونی باغداران و تشکل‌های تولیدی واگذار گردد که علی‌رغم پیگیری‌های مستمر وزارت بازرگانی و معرفی شرکتها و تشکلهای مذکور از سوی این سازمان به جهت عدم انجام تعهدات از سوی بانکهای عامل ذخیره‌سازی محقق نگردید و لذا تنظیم بازار و عرضه این محصول در روزهای پایانی سال با مشکلات مواجه گردیده است.

نوع عملیات: نارنگـی                                                  هزینه‌های در سال 83     واحد کیلوگرم

نوع عملیات

مقدار یا تعداد

واحد

قیمت واحد (ریال)

هزینه کل

بیل‌زنی پای درختان

12

نفر

62000

744000

هرس زمستانه

31

نفر

46500

1441500

لایروبی انهار

10

نفر

46500

465000

آب بها

مترمکعب

243000

آبیاری

10

بار

70000

000/700

کودشیمیائی اوره

420

کیلوگرم

675

283500

کود شیمیائی فسفات

141

کیلوگرم

870

122670

سایر کود شیمیائی

420

کیلوگرم

911

382620

کود میکرو

35

کیلوگرم

28500

997500

حمل کود شیمیائی

1016

کیلوگرم

35

35560

کود حیوانی با حمل

14

تن

58500

819000

کودپاشی

12

نفر

58000

580000

سم حشره‌کش

7

لیتر

30800

215600

سم قارچ‌کش

5/2

کیلوگرم

27900

69750

سم کنه کش

5/6

لیتر

55000

357500

علف‌کش

5/4

لیتر

43250

194625

سمپاشی و اجاره سمپاشی

14

بار

50000

700000

بیمه محصول سهم زارع

1

هکتار

175000

175000

سایر هزینه‌ها

89

نفر

7800

694200

هزینه چیدن و جمع‌آوری

31

تن

195000

6045000

درجه‌بندی و بسته‌بندی

31

تن

125000

3875000

بارگیری و حمل

تن

178000

5518000

جعبه

3875

جعبه

2800

10850000

روغن‌پاشی

5/142

لیتر

6200

883500

جمع هزینه‌ها

36392525

هزینه متفرقه 5 درصد

1819625

کارمزد سرمایه در گردش 8 درصد

2911402

جمع کل هزینه ها

41123552

عملکرد در هکتار

31

تن

1326566

نوع عملیات: پرتقـال

هزینه‌های در سال 83     واحد کیلوگرم

نوع عملیات

مقدار یا تعداد

واحد

قیمت واحد (ریال)

هزینه کل

بیل‌زنی پای درختان

12

نفر

57500

690000

هرس زمستانه

30

نفر

44000

1320000

لایروبی انهار

10

نفر

45000

450000

آب بها

-

مترمکعب

-

270000

آبیاری

10

بار

75000

750000

کودشیمیائی اوره

360

کیلوگرم

675

243000

کود شیمیائی فسفات

120

کیلوگرم

870

104400

سایر کود شیمیائی

360

کیلوگرم

911

3279600

کود میکرو

30

کیلوگرم

28500

855000

حمل کود شیمیائی

870

کیلوگرم

35

30450

کود حیوانی با حمل

15

تن

58500

877500

کودپاشی

10

نفر

58000

580000

سم حشره‌کش

8

لیتر

30800

246400

سم قارچ‌کش

3

کیلوگرم

27900

83700

سم کنه کش

6

لیتر

55000

33000

علف‌کش

5/4

لیتر

43250

194625

سمپاشی و اجاره سمپاشی

5/12

بار

50000

625000

بیمه محصول سهم زارع

1

هکتار

175000

175000

سایر هزینه‌ها

5/84

نفر

7800

659100

هزینه چیدن و جمع‌آوری

27

تن

185000

4995000

درجه‌بندی و بسته‌بندی

27

تن

125000

3375000

بارگیری و حمل

27

تن

178000

4806000

جعبه

3375

جعبه

2800

9450000

روغن‌پاشی

5/127

لیتر

6200

79050

جمع هزینه‌ها

-

-

-

31517185

هزینه متفرقه 5 درصد

-

-

-

1575859

کارمزد سرمایه در گردش 8 درصد

-

-

-

2521375

جمع کل هزینه ها

-

-

-

35614419

عملکرد در هکتار

27

تن

3

-

مقدار

واحد

قیمت واحد

هزینه تمام شده هر کیلو

1

کیلو

1319

سود زارع 15 درصد

-

-

132

سهم ارزش بازدهی زمین

-

-

163

قیمت تمام شده هر کیلو

-

-

1614

جدول شماره 2- آمار میزان سطح زیرکشت پیش‌بینی میزان تولید عملکرد و زمان برداشت محصولات مرکبات به تفکیک رقم در سال 84 مازندران

ارقام پرتقال

سطح زیر کشت

ارقام

درختان پراکنده (نهال و بارو استان مازندران با احتساب سطح زیرکشت مجموعه مرکبات)

پیش‌بینی میزان تولید مرکبات استان مازندران
عملکرد محصول مرکبات استان مازندران

1- تامسون ناول زودرس (نیمه دوم آذر اوایل دی)

35158

6/701842

19900

2- واشنگتن  ناول میان‌رس (دهه سوم آذر اواسط دی)

3/2135

5/38833

18000

3- سانگین میان‌رس اواخر آذر در اواخر دی

7/4622

86388

18700

سانگین ناول میان‌رس دهه سوم آذر اواسط دی

8/2325

6/24616

10600

عملکرد محصول مرکبات استان مازندران

نوع زمان بهره‌وری

سطح زیرکشت

پیش‌بینی مرکبات

انشو زودرس اواخر مهر تا اوایل آبان

5/19831

45/319284

16000

کلمانتین میان رس اوایل آبان وتا اواسط آذر

6/1587

05/24053

15000

پیچ دیررس اواخر آبان تا اواسط آذر

125/306

65/3211

10400

یونسی میان رس اوایل آبان تا اواسط آذر

125/193

45/2223

11500

ارقام محلی دیررس اوایل دی و اوایل بهمن

65/811

6/9910

2200

نارنگی محلی اواخر مهر تا اواسط آ‌بان

22730

2/358683

15700

جدول شماره 2 نشان می‌دهد از مجموع 1703815 تن پیش‌بینی تولید، انواع پرتقال با تولید 1276365 تن 9/74% و انواع نارنگی با تولید 358683 تن 21% از تولید میوه مرکبات در استان مازندران را در سال 84 شامل خواهند شد.

از مجموع پیش‌بینی تولید پرتقال 99/54% یعنی 701842 تن از انواع پرتقال مرغوب تامسون ناول زودرس 57/20% مربوط به ارقام بذری دیررس با پیش‌‌بینی تولید 262595 تن، 77/6% پرتقال سانگین میان رس، 04/3% واشنگتن ناول میان‌رس 193% سانگین ناول میان‌رس 27/1 بیروتی میان‌رس و 43/11% مربوط به سایر ارقام میان‌رس می‌باشد.

با توجه به آمار فوق‌الذکر می‌توان گفت 68% از تولید پرتقال مربوط به ارقام مرغوب از نوع تامسون ناول سانگین، واشنگتن ناول بیروتی می‌باشد.

از مجموع پیش‌بینی تولید 358683 تن انواع نارنگی 89% یعنی 319284 تن مربوط به انشو زودرس می‌باشد که می‌بایست بلافاصله بعد از برداشت به مصرف تازه خوری و صنایع تبدیلی برسد.

نتیجه‌گیری:

از مجموع ارقام بالا و تمامی جداول و اعدد جمع هزینه‌ها و مقدار نهاده‌ها و جمع هزینه کل و کارمزد سرمایه در گردش 8 درصدی و هزینة متفرقه و عملکرد در هکتار را برای محصول‌ها و نژادهای مختلف حساب کردیم و دیده شد که سوددهی انواع پرتقال بیشتر از نارنگی است و توصیه می‌شود برای کاشت و یا واکاشت از انواع پرتقال استفاده کنیم که مرغوب هستند ولی با توجه به این که پرتقال مرغوب نوع تامسون است که در مازندران حجم بالایی از تولید را دارد و به حد اشباع رسیده است چون حجم زیادی از این نژاد در سالهای قبل کاشته شده کاشت مجدد این نژاد توصیه نمی‌شود هر چند که تا حدی اقتصادی است ولی اگر به کاشت این محصول اسرار ورزیم قیمت هر کیلو از این محصول اصطلاحاً در بازار می‌‌شکند و از بازدهی اقتصادی آن می‌کاهد البته در صورتی که ما اصرار به کاشت نژاد تامسون داشته باشیم با توجه به این که این واریته سال آوری ندارد و از خاصیت انباری خوبی برخوردار است و قیمت نسبتاً مناسبی دارد مطلوب است. با توجه به پیشرفت علم و اصلاح نژادی بر روی مرکبات هر روزه نژادهای جدیدی به علم و کشاورزی شناسانده می‌شوند که از این نژادها می‌توان به نارنگی پیچ اشاره کرد که میزان محصول‌دهی بالایی دارد و سال‌آوری ندارد و خاصیت انباری‌اش نسبت به هم‌نژادهای خودش بیشتر است و با توجه به این که این نژاد اواخر آبان و اوایل آذر می‌رسد مطلوب است البته اگر بخواهیم از انواع زودرس این نژاد که به تازگی تهیه شده‌اند استفاده کنیم می‌توانیم محصول را به صورت نوبری و زودتر از بقیة مرکبات چیده و به بازار عرضه کنیم که در این صورت محصولی که زودتر به بازار می‌رسد از قیمت بالاتری برخوردار است و حتی اگر بخواهیم آن را تا حدی انبار کنیم باز هم می‌توانیم و این دستاوردها فقط با تکیه بر علم اقتصاد کشاورزی میسر شده‌اند و این یکی دیگر از کاربردهای اقتصاد کشاورزی در زندگی و باغداری است.

منابع:

1- کتابچه وزارت بازرگانی

2-سایت استاندارد (www.is.iran. org)


:: چاپ این مطلب : کلیک کنید
(0 لایک)




نظرات (1)
سه‌شنبه 25 اسفند‌ماه سال 1394 ساعت 02:25 ق.ظ
امتیاز: 0 0
برای نمایش آواتار خود در این وبلاگ در سایت Gravatar.com ثبت نام کنید. (راهنما)
نام :
پست الکترونیک :
وب/وبلاگ :
ایمیل شما بعد از ثبت نمایش داده نخواهد شد